تاریخچه منطقه ۱۲

با استناد به اسکلت بانویی که در سال ۱۳۹۳ هجری شمسی/ ۲۰۱۴ میلادی در منطقه ۱۲ شهر تهران (خیابان مولوی) به واسطه حفاری های شرکت آب و فاضلاب شهر تهران کشف شد، پیشینه زندگی در این منطقه را محققین حدودا به ۷۰۰۰ سال پیش مربوط می دانند.[۱]

شایان به ذکر است که اهمیت سیاسی و تاریخی منطقه ۱۲ شهر کنونی تهران به طور رسمی با آغاز رسمی حکومت قاجاردر سال ۱۱۷۴ هجری شمسی / ۱۷۹۶ میلادی و با انتخاب شهر تهران به عنوان پایتخت این سلسله (دارالخلافه) آغاز می‌گردد. باتوجه به تحولات عظیم و فرازو نشیب‌های فراوان روی داده در این منطقه می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین بخش های کلان شهر تهران و هسته مرکزی آن دانست که حوادثی بس تاثیر گذار در سرنوشت شهر تهران، و متعاقبا کشور ایران، را در کارنامه تاریخی خود به یدک می کشد. از این رو، به واسطه اهمیت تاریخی، موقعیت استرادژیک سیاسی و جایگاه ویژه اقتصادی آن به درستی از این منطقه با عنوان «قلب تهران» یاد می شود.

این منطقه امروزه از شمال به خیابان انقلاب اسلامی، از جنوب به خیابان شوش، از شرق به خیابان ۱۷ شهریور و از سمت غرب به خیابان های حافظ و وحدت اسلامی محدود می‌گردد که شامل ۱۳ محله سنتی است. جمعیت این منطقه بر اساس سرشماری های نفوس و مسکن انجام شده توسط مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰ هجری شمسی قمری/ ۲۰۱۱ میلادی ۲۳۹۶۱۱ نفر است. منطقه ۱۲ شهر تهران در مقام هسته تاریخی این کلان شهر در بردارنده ۱۷۷ اثر ثبت شده در سازمان میراث فرهنگی، ۱۸ موزه، ۲۲ مسجد، ۲۲ بازار و بازارچه، ۱۲ کلیسا، کنیسه و معبد، … بقعه، ۴۵ مورد گنجینه تاریخی و … است.[۲]

۱. برای اطلاعات بیشتر رجوع شود به:

https://www.mehrnews.com/news/2780117/چهره-زن-هفت-هزار-ساله-تهران-بازسازی-شد

http://www.tabnak.ir/fa/news/466013/یک-اسکلت-تاریخ-تهران-را-تغییر-داد

[۲] http://www.asemooni.com/tourism/iran/tehran-region12

پویش طهروون بپوشیم | نقشه منطقه 12 تهران بزرگ

تاریخچه کاخ گلستان:

یکی از مهم ترین مراکز تاریخی منطقه ۱۲ که از آن می توان به عنوان نماد سیاسی و هنری این منطقه یاد کرد، موزه کاخ گلستان است. این کاخ در خیابان پانزده خرداد کنونی تهران و در ضلع شمالی بازار بزرگ تهران واقع شده است. تاریخچه ساخت این کاخ به زمان صفویان و حکومت شاه عباس صفوی بر می‌گردد، اما نام این کاخ غالبا یاد آور حکومت ۱۳۰ ساله  قاجار است.

با اعلام تهران به عنوان پایتخت با آغاز حکومت آقا محمد خان اهمیت این کاخ از نظر تاریخی آغاز می گردد. علارغم تغییراتی که در بنای این کاخ در دوران حکومت فتحعلی شاه و به دستور وی صورت گرفت، تغییرات اساسی صورت گرفته در بنای کاخ گلستان توسط ناصرالدین شاه و تحت تاثیر سفرهای وی به اروپا بوده است. علاوه بر اینکه که این کاخ به واسطه بناهای زیبای موجود در آن، همچون تخت مرر، تالار آینه، عمارت شمس‌العماره و بادگیر و… و کاشیکاری ها، آینه کاری‌های موجود در این بناها وهمچنین گنیجینه ها و نسخ خطی با ارزش محفوظ شده در آن مانند نسخه خطی هزار و یک شب، مرقع گلشن و … یکی از مهم ترین بخش‌های تاریخ هنر ایران محسوب می‌گردد. از طرفی با توجه به حوادث تاریخی و سیاسی اتفاق افتاده در این کاخ، که هر کدام مبین تغییرات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در کشور بوده، به سندی زنده از مهمترین بخش تاریخ ایران نیز تبدیل گشته است.[۱]

در این راستا می توان به تاج گذاری رسمی ۶ پادشاه از ۷ پادشاه حکومت قاجار وهمچنین پادشاهان دوران حکومت پهلوی، گشایش مجلس یکم، انقلاب مشروطه، برپایی مجلس موسسان و … که در این کاخ اتفاق افتاده یاد کرد. بنا به گفته سید احمد محیط طباطبایی «… کاخ گلستان خود به تنهایی بالاتر از این است که فقط آثار هنری مثلا مرقع گلشن یا کاشیکاری را نشان دهد، بلکه بیشتر از اخلاق، هویت و رفتار و تحولات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی کشور من در دویست سال گذشته حکایت می کند. پس از این لحاظ کاخ گلستان مهم ترین مجموعه تاریخی شهر تهران است.»[۲]

این مجموعه در سال ۱۳۹۲ هجری شمسی/۲۰۱۳ میلادی به ثبت سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکوUNESCO) رسید.

[۱] http://www.golestanpalace.ir/history.html

[۲] http://www.golestanpalace.ir/kaghazeakhbar9.pdf

پویش طهروون بپوشیم | عمارت بادگیر کاخ گلستان